Ҳар тури ва ҳар қисмининг турли ҳолларда турлича мавжуд бўлишлари илми илоҳияда мавжудликнинг бир илмий силсиласини ташкил этади ва вужуди хорижий каби вужуди илмий ҳам ҳаёти умумиянинг маънавий бир жилвасига мазҳардирки, ҳаётда тақдир этилган ҳодисалар ул маънодор ва жонли алюҳи қодарийдан олинади.

Ҳа, олами ғайбнинг бир хили бўлмиш руҳлар олами ҳам айни ҳаётдир, моддаи ҳаётдир ва ҳаётнинг жавҳарлари ва зотлари бўлмиш руҳларга тўла бўлиши, мозий ва мутақбал дейилган олами ғайбнинг бир бошқа тури ҳам ва, албатта, иккинчи қисми ҳам жилваи ҳаётга муяссар бўлишни истайди ва шиуни тақозо қилади.

Ҳам, бир нарсанинг вужуди илмийсидаги комил интозоми ва маъноли вазиятлари ва жонли мевалари, ҳаракатлари уларнинг бир турдаги ҳаёти маънавияга мазҳар эканлигини кўрсатади. Ҳа, ҳаёти азалия қуёшининг зиёси бўлмиш бу каби жилвваи ҳаёт, албатта, фақатгина бу олами шаҳодатга ва замони ҳозирга ва бу вужуди хорижийга хос бўла олмас.