565- «Cenab-ı Hakk'ın malını ibadına vermek için bir tevziat me'muru olduğun halde...»
Risalede yeri: Mektubat sh: 274 ve daha sair risalelerde varsa...
Me'hazler: Ahbar-ı Ebu Hanife sh: 48; Münebbihat-ı İbn-i Hacer sh: 28
Zabıt şekli: Hadîs olarak:
Meâli: "Ben hiç bir şeyi ne kendiliğimden size verebilirim, ne de sizden men'edebilirim. Ben ancak bir hazinedarım, emir olunduğum şekilde, malı yerine koyarım."
566- «Gıybet odur ki: Gıybet edilen adam hâzır olsaydı, kerahet edip darılacaktı. Eğer doğru dese
zaten gıybettir. Eğer yalan dese, hem gıybet hem iftiradır. İki katlı çirkin bir günahtır.»
Risalede yeri: Mektubat sh: 276; daha sair Risalelerde de varsa...
Me'hazler: (568 numaralı sırada, umumî gıybet hakkında vürûd eden hadîs me'hazlerine de bakılabilir.
Burada nümûne için sadece bir-iki kaynak veriyoruz:)
El-Ezkâr - Nevevî sh: 299; El-Feth-ül Kebir 2/262
Zabıt şekli: El-Feth-ül Kebir eseri, Sahih-i Müslim Ebu Davud, Tirmizî ve Nesaî'den naklettiği şu
hadîs-i şeriftir:
Meâli: Ebu Hüreyre'den (R.A.) rivayet edilmiş ki, demiş: "Resulullah (A.S.M.) dedi ki: "Gıybet nedir
biliyor musunuz?" Sahabeler dediler: "Allah ve Resulü daha iyisini bilir." Bunun üzerine ferman etti ki:
"Sen kardeşinin arkasından konuştuğun bir şeyi, eğer o hâzır olsaydı ikrah edecekti, işte gıybet..." Bunun
üzerine denildi: "O halde biz kardeşimizdeki mevcut bir hasletini konuşsak nasıl olur?" Resul-i Ekrem
(A.S.M.) dedi: "Zaten eğer ondaki bir şeyi dersen, o zaman onu gıybet etmiş olursun.. ve gıybet de budur.
Şâyet onun arkasında konuştuğun şey, eğer onda yoksa, o zaman ona büthan etmiş olursun."
567- «Eğer gıybet etti veyahut isteyerek dinledi; o vakit demeli. Sonra gıybet edilen adama ne vakit rastgelse, "Beni helâl et" demeli.»
Risalede yeri: Mektubat sh: 277 ve daha Nur'un başka yerlerinde varsa...
Me'hazler: El-Ezkâr - Nevevî sh: 308-309; El-Feth-ül Kebir 1/84 ve 89; Fetevâ ve Mesâil-i İbn-üs
Salâh 1/190; El-Kâmil Fid-Duafa' - İbn-i Ady 3/1098
Zabıt şekli: Hem zabtı hem de meâli, aşağı yukarı Üstadınkiyle aynı şeyler olduğu için ayrı bir şey kaydedilmedi.
568- «Ateş nasıl odunu yer, bitirir. Gıybet dahi, a'mal-i sâlihayı yer bitirir.»
Risalede yeri: Mektubat sh: 277
Me'hazler: (Not: Hased ve ucb hakkında bu hadîs-i şerif sahih olarak bir kaç şekilde vürûd etmiştir.
Ancak Münebbihat-ı İbn-i Hacer'deki: "Gıybet a'mal-i sâlihayı mahveder." hadîsinden başka bir me'haz
bulunamadı. Sair me'hazler ise şöyledir.)
Sahih-i Müslim 4/2001; Cem'-ül Fevaid 2/386; Müsned-ül Firdevs 2/159; İbn-i Mace hadîs no: 4210;
Tarih-i Bağdad - Hatib-i Bağdadî 2/227; Tefsir Ed-Dürr-ül Mensûr - Suyutî 6/419; El-Feth-ül Kebir 1/30,
İbn-i Hanbel Müslim, Ebu Davud ve Tirmizî'den nakil; Kenz-ül Ummal 3/461, 9/584-596; Edeb-üd Dünya
Ved-Din sh: 29; Münebbihat-ı İbn-i Hacer sh: 15
Zabıt şekli: Münebbihat-ı İbn-i Hacer'den başka olan me'hazlerdeki zabıt şekli şöyledir:
Münebbihat'ta ise hadîs olarak:
Meâlleri: 1- "Hased, yahut ucub hasenatı yer. Nasıl ki ateş odunu yediği gibi..."
2- "Benî-Âdem'in cisminde dört cevher vardır ki, bunlar dört şey ile mahvolur, giderilirler. Cevherler
şunlardır: Akıl, din, haya ve salih ameller... İşte gazab ve hiddet, aklı izale eder. Hased dini götürür.
Tama' hayayı giderir. Gıybet ise, salih amelleri siler götürür."
569 -«Gıybet mahsus bir kaç maddede caiz olabilir.» (Ve dört madde sayılmış.) Dördüncü Madde'de:
«Birisi de, o gıybet edilen adam fâsık-ı mütecahirdir.»
Risalede yeri: Mektubat sh: 277
Me'hazler: Müsned-ül Firdevs 2/101; El-Ezkâr - Nevevî sh: 303-304, altı tane hususî maddede gıybetin
cevazı vardır diye kaydedilmiş ve İmam-ı Nevevî, bu mes'elede Buharî ve Müslim'den bir kaç hadîs-i şerif
nakletmiştir; Sahih-i Müslim 4/2001; Sahih-i İbn-i Hibban 8/505
Zabıt şekli: Meâli: "Üç kişi vardır ki, onlar lânetlenirler. Bunlardan birisi: Zâlim olan bir hükümdar veya emîr..birisi de: Fıskını ilân eden fâsık.. ve birisi de öyle bir mübtedi'dir ki sünneti hedmeden, yıkan bid'alar icad eder."