Evet, Allah tarafından mü'min kullarına ihsan edilen hidayetin aslî çekirdeğinde bütün mü'minler
müşterek ve müsavidirler. Lâkin sonraki terakkî merhalelerinde, derecelere göre ve bürhan ve hüccetlere
karşı kabiliyet ve istidlar nisbetinde, elbette ki imanın yakîniyetinin derinleştiğini, kökleştiğini ve terakki
ve teâli ettiğini bütün muhakkikîn-i ülemaca kabul edilmiştir. Bu noktadan, elbette ki imanda ziyade ve
noksanlık mevzu-u bahistir.
İmam-ı A'zam Hazretleri, herhalde imanın aslî çekirdeğini ve hidayet-i İlâhiyenin özü olan cevhere ve
nüve-i ûlâsını nazara almış ve o noktadan imanın ziyade ve noksanlığını kabul etmemiştir. "Yani, Allah
tarafından mü'minlerin kalblerine ilka ve ihsan edilen hidayetin özü olan çekirdeğinin aslı birdir,
değişmez ve ziyade ve noksan olmadan herkes için müsavidir." demek istemiştir. Bunu da te'yid eden
Hazret-i İmam-ı A'zam'ın az üstte kaydettiğimiz: "Benim imanım Cebrail'in imanı gibidir diyorum. Lâkin
imanım onun imanıyla misildir demiyorum." olan ifadesidir.
Bu mes'eleyi, yani imanın ilk çekirdek ve nüvesi hususundaki durumu, Hazret-i Bediüzzaman
Yirmibirinci Söz'ün Beşinci İkazı'nın sonundaki namaz hakikatına da tatbik etmiştir. Ve bir âmî ile büyük
bir velînin namazı, aslî olan namazın çekirdek ve hakikatında beraberdir. Yalnız derecata göre inkişafât ve tenevvürlerinin ayrı ayrı olduğunu.. ve bir hurma çekirdeği ile, onun ağacını misal getirerek,manın bu inkişaf ve tenevvür derecelerini çok güzel, gayet mukni' ve son derece hakikat olarak mukayeseederek halletmiştir. Müracaat edilebilir.
940- «Vasiyetname yazmak sünnettir.»
Risalede yeri: Emirdağ-I sh: 136
Me'hazler: (Bu vasiyet mes'elesi, şeriatın büyük ve mühim mesâilindendir. Kur'an'ın âyetiyle de
sâbittir.)
Âyet: (Bakara Sûresi âyet: 180)
Meâli: "Sizden birinize ölümün alâmetleri göründüğünde, eğer hayırlı mal bırakıyorsa, şeriat
ölçülerine göre vasiyetname yazması vâcibdir... ilh."
Hadîsler: Müsned-ül Firdevs 4/433; keza aynı şey Tesdid-ül Kavs İbn-i Hacer eserinde de vardır;
Sahih-i Buharî 3/4; Cem'-ül Fevaid 1/702-703; ve daha geniş me'hazler için bak: Miftah-ü Künûz-is
Sünne sh: 523
Zabıt şekli: Sahih-i Buharî'nin hadîsi:
Meâli: "Müslüman bir kişinin üzerine hak ve lâzımdır ki; iki gece ömrü olsa da, yazılı vasiyetnamesi
yanında bulunması lâzımdır."
947- (Hasan Feyzi'nin ifadelerinde geçmiş.)
(Emirdağ-I Hayatı'nda) İlk teksir Sirac-ün Nur Osmanlıca sh: 325
Me'hazler: Cem'-ül Fevaid 1/343; Kenz-ül Ummal 12/421; Feyz-ül Kadir 2/479 ve 3/401; Mecma-uz
Zevaid 9/24 ve 25; El-Kâmil Fid-Duafa' - İbn-i Ady 3/495
Zabıt şekli:
Müsned-ül Bezzar'dan nakledilmiş ve İmam-ı Heysemî: "Onun ricali mutemed kimselerdir." demiş...
Meâli: Abdullah İbn-i Mes'ud'dan (R.A.) rivayet, demiş ki: Resulullah (A.S.M.) ferman etti ki: "Benim
hayatım sizin için hayırlıdır. Çünki o sizinle konuşur, siz de onunla konuşursunuz. Aynı zamanda, benim
vefatım da size hayırlıdır. Çünki sizin amelleriniz bana arz edilecek. Ben o amelleriniz içerisinde
gördüğüm hayırlı işlerden dolayı Allah'a hamdederim... Amma şer olanları gördüğüm vakitte ise,
Allah'tan sizin için mağfiret dilerim."
948- Risalede yeri: Osmanlıca ilk teksir Sirac-ün Nur sh: 329 (Emirdağ-I hayatında Hasan Feyzi'nin
Mersiyesinden)
Me'hazler: Şerh-üs Sünne - Begavî 4/48; Cem'-ül Fevaid 1/341; Müsned-ül Firdevs 4/84; Tirmizî hadîs
no: 1018; Mişkât-ül Masabih hadîs no: 5963; El-Feth-ül Kebir 3/99 ve 101 Tirmizî'den nakil; El-Kâmil
Fid-Duafa' - İbn-i Ady 2/760
Zabıt şekli: Aynendir. Sadece hadîsin rivayet yolları değişiktir.
Meâli: "Cenab-ı Allah hiç bir peygamberi, vefat ettiği yerde defnedilmesinden gayrı, başka yerde
defnedilmesini uygun bulmadı, aynı yerde defnedilmesi vâcib oldu."