708- Risalede yeri: Lem'alar sh: 132; Tercüme Mesnevî (Abdülmecid) sh: 172
Me'hazler: (Not: Hazret-i Üstad zâhir metinde bu söz için hadîstir dememiş. Fakat vereceğimiz
me'hazlerde mâna itibariyle aynı şeyi söyleyen bazı hadîs-i şerifler mevcut olduğu gibi, İmam-ı Ali'nin de
aynı mânaya yakın bir sözü de vardır.)
Keşf-ül Hafâ 2/46; Et-Tergib Vet-Terhib - Menzerî 3/555; İs'af-ür Ragibîn sh: 178
Zabıt şekli:
Hadîs: İmam-ı Ali'nin (R.A.) sözü: Meâlleri:
Hadîs: "Hiç bir noksanı olmadığı halde, Allah için tevazu edenlere ve zâhirde dilencilik yapmadan
nefsini zelil görenlere ne mutlu..."
İmam-ı Ali'nin sözü: "Allah öyle kula rahmet eylesin ki; kendi kadrini yani ölçü ve haddini bilir ve
hududunu tecavüz etmez."
709-Hadîste vardır ki:
Risalede yeri: Lem'alar sh: 132 ve 148; Tercüme Mesnevî (Abdülmecid) sh: 172
Me'hazler: (Not: Hazret-i Üstad, Onyedinci Lem'a'da "Hadîste vardır ki" ifadesini kullanmış. Bu
ifadeden sezilen şudur: Yani, mânası ile hadîste vardır. Fakat Yirminci İhlâs Lem'asında ise, doğrudan
doğruya hadîs-i şerif diye kaydetmiştir.)
Keşf-ül Hafâ - Aclunî 2/312; Tenbih-ül Gafilîn İmam Ebu-l Leys-i Semerkandî sh: 161; El-Fevaid-ül
Mecmua- Şevkânî sh: 258; İhya-u Ulûm-id Din - Gazalî 4/362; Tefsir-i Ruh-ul Beyan - Burusevî 1/124
Zabıt şekli: Kaydedilen me'haz kitaplarda mânaca bir, fakat ayrı ayrı lafızlarla gelmiştir. İmam-ı
Gazalî bu hadîs için:"Gönül ehline, iman basireti ve Kur'an nurlarıyla inkişaf eden şudur ki: Gerçek
saadete ermenin yolu yalnız ilim ve ibadetleridir. Bu da ancak ve ancak hakiki ihlâs iledir." diyerek
lafzıyla kaydetmiştir. Fakat İmam-ı Gazalî buna hadîstir dememiş. Lâkin El-Hâfız Aclunî ve onaltı
mezhebden birinin imamı olan Ebu-l Leys-i Semerkandî hadîs diye kaydetmişlerdir.
Ruh-ul Beyan Tefsirinde ise, ile başlar. Kalan kısımlarını ise aynen nakleder ve "hadîstir" der.
Saganî gibi bazı müteşeddidler İbn-i Teymiye'ye dayanarak, Arapça olan terkibine yaptıkları
itirazlarına karşı, Hâfız Aclunî cevab vermiş ve İmam-ı Suyutî'nin Nüket-ün Ale-ş Şafiye eserinden
gramer kaidelerini naklederek, onun Arabî ibaresi cihetinde de bir be's olmadığını kaydetmiş. Böylece
hadîsin mâna ve medlûlü itibariyle sahih hadîsler sınıfından sayılabileceği; ancak mebnası, yani senedi
itibariyle haber-i meşhur tarzında muhafaza edilip gelmiştir. Bu durumda hadîse itiraz edenler, senedi
itibariyle, yahut da Arapça terkibi cihetiyle itiraz etmişler. Amma gösterdiği mânaya hiç bir şey
diyememişlerdir.
Hem bu hadîsin çok yakın mânasını ifade eden, şu gelen sahih hadîs-i şeriflerdir: "Sebeb-i necat yalnız
ihlâstır." Ez-Zühd - İbn-ül Mübarek 1/160 ve El-Feth-ül Kebir 1/58
Bu meâldeki hadîslerin Arapçası: Darekutnî'nin El-Efrad eserinden nakil.
Zabıt şekli (Yani, asıl bahis mevzuu olan hadîsin zabıt şekli:) Hem Hz. Üstad'ın kaydettiği ibare ile,
hem de ... ve lafızlarıyla da vardır.
Meâli: Risale-i Nur'da mânası bir derece verildiği için başka bir şey yazılmadı.
710- «Medar-ı necat ve halâs yalnız ihlâstır. İhlâsı kazanmak çok mühimdir. Bir zerre ihlâslı amel,
batmanlarla hâlis olmayana müreccahtır...»
Risalede yeri: Lem'alar sh: 133 ve daha Nur'un sair yerlerinde varsa...
Me'hazler: Ez-Zühd - İbn-ül Mübarek 1/158; Hilyet-ül Evliya 5/189; Müstedrek-ül Hâkim 4/340 ve
5/271; Müsned-ül Firdevs 3/210; Feyz-ül Kadir hadîs no: 6098; Câmi'-ül Kebir - Ebu Davud 1/603;
Züher-ül Firdevs - İbn-i Hacer 4/273; El-Efrad - Darekutnî 1/51; El-Feth-ül Kebir 1/58; Mişkât-ül
Masabih hadîs no: 5200; Münebbihat-i İbn-i Hacer sh: 12-14; Kenz-ül Ummal 6/23, 27; Mu'cem-üt
Taberanî Evsat 2/1116; Şuab-ül İman - Beyhakî 1/350
Zabıt şekli: Kaydedilen me'hazlerde lafızca ayrı ayrı hadîsler vardı. Lâkin hepsinin mânası Hazret-i
Üstad'ın meâlen kaydettiği mânalar etrafındadır. Bir-iki örneği şöyledir:
Hadîs Meâlleri:
1- "Dinini hâlis yap, sana az amel kâfi gelecektir."
2- "Cenab-ı Allah, kalbini iman ile hâlis kılanları felâha erdirecektir."
3- "Cenab-ı Allah kendisi için hâlis olmayan amelleri kabul etmiyecektir."
711- Risalede yeri: Osmanlıca Lem'alar sh: 317; Şuâlar sh: 589; Osmanlıca Sikke-i Tasdik sh: 115 ve 134
Me'hazler: (Bu hususta iki çeşit hadîsler vardır. Bir kısmı, mânalarıyla ve yakın lafızlarıyladır. Bir
kısmı da, hem mânasıyla hem lafzıyla...)
En Nihaye Ev-il Melâhim - İbn-i Kesir 1/13; Muhtasar Sünen-i Ebu Davud 6/192 hadîs no: 184;
Mu'cem-üt Taberanî El-Kebir 22/573 ve 576; El-Yevakit Ve-l Cevahir - Şa'ranî 2/42 ve 127
Zabıt şekli:Meâlleri: "Ümmetim eğer güzel ve iyi hâl ve amel gösterir giderse; yahut eğer sulh ve selâmet içinde giderse, ona bir gün vardır."
İkinci hadîsin meâli: "Benim Rabbimden ümidim odur ki, ümmetimi yarım gün devam ettirsin." Sa'd
ismindeki muhaddise sorulmuş: "O yarım gün ne kadardır?" O da demiş: "Beşyüz senedir."