ONİKİ SUALİN CEVABLARI

Sual -1: Ebced nedir, Cifir nedir?...
Cevab: Ebced ve Cifir, mahiyet ve sonuç itibariyle ikisi aynı mânaya bakıyorsa da, lâkin sûret ve şekil
itibariyle ayrı ayrı şeylerdir. Şöyle ki:
A- Ebced Mes'elesi: Ebcedin kelimeleri İslâm'ın zuhûrundan evvel, iki ehl-i kitap olan Yahudî ve
Hristiyanlarla altı kelime ile, yirmi iki harf şeklinde isti'mal edilmekteydi. Çünki İbranî ve Süryanî
lisanlarında hecâ harfleri o kadardır. Sonra, İslâm âlimleri Kur'an harflerinin tamamı olan 28 harfi
tamamlamak üzere, altı harfi daha içine alan iki kelimeyi ona ilave ettiler.
İslâm'dan evvel olarak yirmiiki harfi içine alan şekliyle gelmişken, İslâm âlimleri ona
kelimelerini ilâve ettiler. Ancak son kelimenin son harfi Ebcedden değildir. O kelime bir mânayı ifade
etmesi için deki ilâve edilmiştir. (*)
Bu kelimelerin herbirisi, Süryanî ve İbranî dillerinde aynı zamanda birer mânaya da geliyordu. Hattâ
Tılsım ve Havas ülemasına göre; "Bu kelimelerin herbirisi Allah'ın birer ismidir." diye kaydetmişlerdir.
Bu husus Şems-ül Maarif gibi Havas kitaplarında mevcuddur.
İslâm'dan evvel ehl-i kitap âlimlerince de tesbit edilip kabul edilmiş olan in sırasına göre herbir
harfe rakam olarak bir sayı değeri verilmiş. Şöyle:
Elif: 1, Be: 2, Cim: 3, Dal: 4, He: 5, Vav: 6, Ze: 7, Ha: 8, Tı: 9, Ya: 10,
Kâf: 20, Lam: 30, Mim: 40, Nun: 50, Sin: 60, Ayın: 70, Fe: 80, Sad: 90, Kaf: 100
Ra: 200, Şın: 300, Ta: 400, Se:500, Ha: 600, Zal: 700, Dad: 800, Za: 900, Gayın: 1000
İslâm âlimleri de, gelen bu tarzı aynen benimsemiş ve çeşitli mes'eleler ve hususlarda isti'mal
etmişlerdir.
Meselâ kimisi, İbn-i Havkal gibi, dünyanın sûret ve haritasında rakamlar yerine Ebced harflerini
kullanmışlardır.
_________________________________
(*) Ebced mes'elesi için tarihî geniş ma'lûmat isteyenler, Doç.Dr. İsmail Yakıt'ın "Türk-İslâm
Kültürünce Ebced Hesabı" adlı kitabı sh: 23-28'e bakabilir.